Κώστας Βίρβος Αφιέρωμα

Κώστας Βίρβος Αφιέρωμα
από Κώστας Βίρβος
στις 01/11/11
Κατηγορία Αφιερώματα

Ρίχνω την καρδιά μου στο πηγάδι!!!

Απόψε μην αργείς!!!

Βαθύ ποτάμι ο έρωτας!!!

Βαριά τα βήματα σε πάνε

 

Ο   Κώστας Βίρβος, συνθέτης και στιχουργός κυρίως του λαϊκού τραγουδιού, γεννήθηκε στα Τρίκαλα στις 29 Μαρτίου 1926. Ο πατέρας του, πλούσιος τυρέμπορας, τον στέλνει στην Κοργιαλένειο Σχολή. Τελειώνοντας το γυμνάσιο το 1943 κατεβαίνει στην Αθήνα  και φοιτά στην Πάντειο. Ο ίδιος σύμφωνα με διηγήσεις του έγραφε στιχάκια από νωρίς, αλλά ήθελε να γίνει σκηνοθέτης μιας και του άρεσε ιδιαίτερα το θέατρο.

Τον Μάρτη του '44 συλλαμβάνεται και βασανίζεται, γιατί έγραφε συνθήματα στους τοίχους για την τότε κυβέρνηση του βουνού. Ο πατέρας του με 800 χρυσές λίρες τον απελευθερώνει και έπειτα φεύγει για το βουνό, όπου εκεί συναντά και τον Άρη Βελουχιώτη. Εργάστηκε ως δημόσιος υπάλληλος απ' το 1954 έως το 1985. Έχει δυο κόρες.

Τα πρώτα του στιχάκια τα δίνει στον Απόστολο Καλδάρα, με τον οποίο γνωρίζονταν από μικροί. Το πρώτο στιχούργημα του λέγεται "Ο φαντάρος" (ανέκδοτο τραγούδι του 1947), που αν και μελοποιήθηκε αρχικά από τον Β. Τσιτσάνη και αργότερα από τον Α. Καλδάρα δεν γραμμοφωνήθηκε, λόγω εμφυλίου και παρά το εμφανές μήνυμα της συμφιλίωσης, ("μα ο φαντάρος δεν παραπονιέται/ κι έχει ελπίδα μέσα στην καρδιά/ πως θα γυρίσει πάλι στους δικούς του/ τα χέρια όταν δώσουμε ξανά").

Το πρώτο τραγούδι που κυκλοφόρησε ήταν το «Να το βρεις από άλλη» σε μουσική Καλδάρα και ερμηνευτές τους Σούλα Καλφοπούλου και Μάρκο Βαμβακάρη (1948 ). Έχει γράψει πάνω από 2000 τραγούδια, λαϊκά, έντεχνα, μέχρι και παραδοσιακού ύφους με κοινωνικό και πολιτικό, άμεσο ή έμμεσο, περιεχόμενο. Άλλα σημαντικά του τραγούδια είναι: «Της γερακίνας γιος», «Το καράβι», «Μια παλιά ιστορία» και άλλα. Το πέρασμά του και στους ολοκληρωμένους κύκλους τραγουδιών έγινε με το άσμα "Καταχνιά" του Χρήστου Λεοντή, με το «Α-Ω», σε μουσική Μπιθικώτση, το «Θάλασσα, πικροθάλασσα», σε μουσική Μίμη Πλέσσα και πλήθος άλλων. Επίσης είναι ο συνθέτης του ύμνου της ποδοσφαιρικής ομάδας του Α.Ο. Τρίκαλα.

Χρήστος Λεοντής και Κώστας Βίρβος - "Καταχνιά"

«Καταχνιά: Κατοχή-Αντίσταση-Απελευθέρωση». Αυτός είναι ο πλήρης τίτλος του έργου που κυκλοφόρησε τη Μεγάλη Εβδομάδα του 1964.

Τραγουδούν ο Στέλιος Καζαντζίδης με τη Μαρινέλλα και τη χορωδία Κορίνθου, ενώ τα κείμενα του Νικηφόρου Βρεττάκου διαβάζει ο Δημήτρης Μυράτ.

Διαβάστε περισσότερα γι' αυτόν τον δίσκο εδώ

Κλαίνε θρηνούνε τα βουνά 
Κλαίνε θρηνούν οι κάμποι 
Ήρθε σκλαβιά πικρή σκλαβιά 
πλάκωσε μαύρη καταχνιά 
κι ο ήλιος πια δεν λάμπει 

Η μπότα του κατακτητή 
Παντού τη φρίκη απλώνει 
Κι όπου πατεί κι όπου πατεί 
Χορτάρι δε φυτρώνει 
Μα στη χαμένη μου τη γη 
Θ'ανθίσουν πάλι οι κλώνοι 
Θ'αναλαλεί το αηδόνι 

Μέσα απ' τη στάχτη τη βαθειά 
Μια σπίθα θα πετάξει 
Σε πολιτείες και χωριά 
Και θα γενεί τρανή φωτιά 
Που τη φωτιά θα κάψει

*****

Μουσική από το Χρήστο Λεοντή και ερμηνεία από τον Στέλιο Καζαντζίδη

Καταχνιά - 1964

 

Έχει εκδώσει τα εξής βιβλία:

  • "Μια ζωή τραγούδια - αυτοβιογραφία" (1985, εκδόσεις Ντέφι),
  • "Λαϊκή στιχουργική ανθολογία" (1989, εκδόσεις Αναστασακη),
  • "Πράσινα βουνά και χρυσαφένιοι κάμποι. Παραδοσιακά, λαογραφικά, σατιρικά τραγούδια - γεγονότα" (1998 )

Θόδωρος Δερβινιώτης και Κώστας Βίρβος - "Τα τραγούδια της ξενιτιάς"

Με το θέμα μετανάστευση είμαι ο μόνος στιχουργός που ασχολήθηκα πρώτος συστηματικά και «εν εκτάσει». Και είχα λόγους και μάλιστα σοβαρούς.

Ο πρώτος είναι ότι είμαι γιος μετανάστη. Ο πατέρας μου, νέο παιδί 18 χρονών, είχε πάει στην Αμερική το 1913 και γύρισε ύστερα από μια δεκαετία, δηλαδή το 1923, πάμπλουτος. Με τα χρήματα που απόχτησε εκεί, είχε αγοράσει μεταξύ των άλλων ακινήτων κι ένα τετράγωνο στην κεντρική πλατεία των Τρικάλων, που αν το είχαμε σήμερα θα είμαστε κληρονόμοι μιας τεράστιας κληρονομιάς. Το μόνο δώρο που έχω από την Αμερική είναι ένα γραμμόφωνο του 1900 χωρίς χωνί, μαζί με 50 δίσκους που ήταν γυρισμένοι στην Αμερική. Τραγουδούν η κα Κούλα, η Παπαγκίκα και πολλοί άλλοι. Δυστυχώς δεν περιέχουν τραγούδια που να τα είχαν συνθέσει εκεί με θέματα των μεταναστών, αλλά τραγούδια, ως επί το πλείστον δημοτικά, σε δεύτερη εκτέλεση.

Τα δυο αδέλφια του πατέρα μου ο Παμεινώνδας πρώτα και μετά ο Τάκης (Τζιμ) καλέστηκαν από τον πατέρα μου στην Αμερική και ο μεν Παμεινώνδας γύρισε ύστερα από 45 χρόνια ξενητειάς, ο δε Τζιμ ζει ακόμα εκεί και τα παιδιά του, η Ελένη, η Βικτωρία και ο Θωμάς δεν μιλάνε καθόλου Ελληνικά.Οι δυο κοπέλες μάλιστα, έχουν παντρευτεί Αμερικανούς. Το μέρος που είχε πάει ο πατέρας μου λέγεται Φρέντερικσμπουργκ και είναι στην πολιτεία Βιρτζίνια, μια ώρα έξω από την Ουάσιγκτον. Είναι το χωριό που γεννήθηκε ο Ουάσιγκτον όπου βρίσκεται και το σπίτι του.

Άλλος λόγος σοβαρός που έγραψα για τη μετανάστευση, είναι ότι όταν άρχισε η μεταπολεμική μετανάστευση, κυρίως στη Γερμανία, οι υποψήφιοι μετανάστες περνούσαν από γιατρούς, γιατί οι Γερμανοί εκτός των άλλων τους ήθελαν απόλυτα υγιείς. Η υπηρεσία που τους εξέταζε στεγάζονταν κάτω από τα Κρατικά Λαχεία που εργαζόμουν, στη γωνία Αριστείδου και Σοφοκλέους. Εκεί λοιπόν, ζούσα καθημερινώς δράματα που με συγκινούσαν βαθύτατα. 

Ο τρίτος λόγος είναι ότι εφόσον πρώτος έγραψα κοινωνικό και πολιτικό τραγούδι συνειδητά και συστηματικά, είχα υποχρέωση και καθήκον να συμπεριλάβω στα τραγούδια μου και το τεράστιο θέμα «ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ».

Πηγή

Ένα πιάτο άδειο στο τραπέζι, 
μια καρέκλα πάντα αδειανή, 
σε προσμένουν πότε θα γυρίσεις 
απ' τα ξένα, δόλιο μας παιδί. 

Δηλητήριο στο στόμα 
είναι η κάθε μας μπουκιά 
μέχρι που να 'ρθεις, παιδί μας, 
απ' τη μαύρη ξενιτιά. 

Η μανούλα πάντοτε κλαμένη, 
ο πατέρας όλο σκεφτικός 
και τ' αδέρφια σου και η καλή σου 
σκέπτονται εσένα συνεχώς. 

Πότε θά 'ρθεις, πότε θά 'ρθεις 
απ' τη μαύρη ξενιτιά 
να χαρεί το σπιτικό μας 
και η μαύρη μας καρδιά.

 

Πολλοί στίχοι από τραγούδια του βασίζονται στις εμπειρίες του Βίρβου από την Κατοχή, όταν τον συνέλαβαν το 1944 και μπήκε στην απομόνωση.

Ο ίδιος αφηγείται:

    "Το ίδιο βράδυ με έριξαν στο απομονωτήριο. Εκεί ήταν κι ένας άλλος. Πονούσα σε όλο μου το κορμί. Ήμουν δεμένος στο κεφάλι σαν χότζας. Έχω ένα σημάδι 57 χρόνια εδώ στο κεφάλι από βούρδουλα που κατέληγε σε σφαιρίδιο. Μέσα εκεί υπήρχε ένα κούτσουρο. Του είπα "Σε παρακαλώ να ξαπλώσεις στο κούτσουρο κι εγώ πάνω στο σώμα σου». Έτσι έγινε. Σηκωνόμασταν την νύχτα να ξεμουδιάσουμε. Δεν κράτησε πολύ. Δυο μερόνυχτα. Αυτό είναι το αναπαυτικότερο κρεβάτι που κοιμήθηκα ποτέ. Απ' αυτό εμπνεύστηκα το "ούτε στρώμα να πλαγιάσω, ούτε φως για να διαβάσω" που γράφω στη "Γερακίνα". Στη φυλακή άρχισα να γράφω την "Καταχνιά" σαν ποίηση".

Ούτε στρώμα να πλαγιάσω, 
ούτε φως για να διαβάσω 
το γλυκό σου γράμμα, ωχ, μανούλα μου 
Καλοκαίρι κι είναι κρύο 
ένα μέτρο επί δύο 
είναι το κελί μου, ωχ, μανούλα μου 

Μα εγώ δε ζω γονατιστός , 
είμαι της γερακίνας γιος  
Τι κι αν μ' ανοίγουνε πληγές 
εγώ αντέχω τις φωτιές  
Μάνα μη λυπάσαι, μάνα μη με κλαις 

Ένα ρούχο ματωμένο 
στρώνω για να ξαποσταίνω 
στο υγρό τσιμέντο, ωχ, μανούλα μου 
Στο κελί το διπλανό μου 
φέραν κάποιον αδελφό μου 
πόσο θα τραβήξει, ωχ, μανούλα μου

*****

Μουσική και ερμηνεία από τον Βασίλη Τσιτσάνη. Η γυναικεία φωνή που ακούγεται είναι της Λιζέτας Νικολάου.

   

Ο Κώστας Βίρβος πιστεύει ότι «το καλό τραγούδι διδάσκει, ενώ το κακό καταστρέφει και κυρίως τις παιδικές και νεανικές ψυχές. Μπορεί το "σύστημα" να προσπαθεί να αποπροσανατολίσει τον κόσμο, επιβάλλοντας τραγούδια 24ώρου, όμως οι νέοι προτιμούν τα καλά λαϊκά τραγούδια και κυρίως τα παλιά. Βέβαια, υπάρχουν και καλά σημερινά τραγούδια, όπως υπάρχουν και καλές λαϊκές φωνές. Ομως, πιστεύω ότι τα παλιά είναι αναντικατάστατα, ενώ παράλληλα πιστεύω ότι διδάσκουν, τόσο τους νέους, όσο και τους ανθρώπους που γράφουν είτε στίχο είτε μουσική».

Πηγή

Ο καθένας άνθρωπος μοιάζει με καράβι 
που θαλασσοδέρνεται βράδυ και πρωί, 
κι ο βαρύς ο πόνος του το κορμί του σκάβει 
ώσπου το λιμάνι του κάποτε θα βρει. 

Είμαι κι εγώ ένα καράβι τσακισμένο 
κι από σένα λίγη αγάπη περιμένω. 

Στη μεγάλη θάλασσα που ζωή τη λέμε 
μας χτυπούν τα βάσανα με απανθρωπιά. 
Στη μεγάλη θάλασσα κάθε μέρα κλαίμε, 
όμως υπομένουμε, μα ως πότε πια. 

Είμαι κι εγώ ένα καράβι τσακισμένο 
κι από σένα λίγη αγάπη περιμένω.

*****

Μουσική από τον Βασίλη Τσιτσάνη και ερμηνεία από την Αλεξάνδρα

 

 

Η σελίδα βρίσκεται ακόμη σε στάδιο ανάπτυξης. Μας συγχωρείτε για τυχόν λάθη ή παραλέιψεις.